Cecil John Rhodes, urodzony 5 lipca 1853 roku, był kluczową postacią w brytyjskiej historii kolonialnej i potężnym przedsiębiorcą, który ukształtował losy Afryki Południowej. Na [maj 2024] roku ma 170 lat. Jego życie naznaczone było budowaniem fortuny na diamentach i ekspansją brytyjskich wpływów, co doprowadziło go do objęcia stanowiska premiera Kolonii Przylądkowej. Mimo jego ogromnego wkładu w rozwój gospodarczy i polityczny regionu, jego dziedzictwo jest skomplikowane i budzi wiele kontrowersji związanych z imperializmem i rasizmem. Informacje o jego życiu prywatnym, w tym o posiadaniu żony czy dzieci, nie są dostępne w powszechnie znanych źródłach.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [maj 2024] roku ma 170 lat.
- Żona/Mąż: Brak danych.
- Dzieci: Brak danych.
- Zawód: Przedsiębiorca, polityk, potentat diamentowy.
- Główne osiągnięcie: Założenie De Beers Consolidated Mines i budowa imperium diamentowego, a także wizja i próba realizacji projektu „Cape to Cairo Red Line”.
Podstawowe informacje o Cecilu Rhodesie
Cecil John Rhodes przyszedł na świat 5 lipca 1853 roku w Netteswell House w Bishop’s Stortford, w hrabstwie Hertfordshire w Anglii. Jego edukacja wyższa miała miejsce na Oriel College na Uniwersytecie Oksfordzkim, jednakże studia te były wielokrotnie przerywane z powodu jego licznych wyjazdów do Afryki, podyktowanych zarówno względami zdrowotnymi, jak i biznesowymi. Rhodes zmarł w wieku zaledwie 48 lat, 26 marca 1902 roku, w nadmorskiej miejscowości Muizenberg w Kolonii Przylądkowej, dzisiejszej Republice Południowej Afryki. Przyczyną jego śmierci były długotrwałe problemy kardiologiczne. Zgodnie ze swoją ostatnią wolą, został pochowany w Malindidzimu, na terenie Parku Narodowego Matobo w dzisiejszym Zimbabwe, miejscu, które sam wybrał ze względu na jego majestatyczny charakter.
Rodzina i życie prywatne Cecila Rhodesa
Pochodzenie i rodzice
Cecil John Rhodes był synem wielebnego Francisa Williama Rhodesa (1807–1878), duchownego Kościoła Anglii. Ojciec Cecila znany był z tego, że jego kazania nigdy nie przekraczały dziesięciu minut. Matką Cecila była Louisa Peacock, pochodząca z zamożnej rodziny bankierów z hrabstwa Lincolnshire. Cecil był jej czwartym synem i szóstym dzieckiem w rodzinie.
Wpływ ciotki Sophii i relacje rodzinne
W młodości Cecila kluczową rolę odegrała jego ciotka i matka chrzestna, Sophia. To ona finansowała jego pierwsze podróże do Afryki oraz pożyczyła mu pieniądze na start w Durbanie w 1870 roku. Relacje Cecila z ojcem były chłodne i zdystansowane. Francis William Rhodes często kwestionował marzenia syna, naciskając na budowanie planów na „bardziej praktycznych podstawach”. Brak jest informacji w dostarczonych faktach na temat żony lub dzieci Cecila Rhodesa.
Kariera polityczna i działalność państwowa
Początki w parlamencie Kolonii Przylądkowej
Cecil John Rhodes rozpoczął swoją karierę polityczną wcześnie. W 1881 roku, w wieku zaledwie 27 lat, wszedł do Parlamentu Przylądkowego, reprezentując okręg Barkly West. Jego działalność polityczna koncentrowała się na rozszerzaniu brytyjskich wpływów w Afryce Południowej.
Premier Kolonii Przylądkowej
Najwyższym stanowiskiem politycznym, jakie piastował Cecil Rhodes, była funkcja 7. premiera Kolonii Przylądkowej. Sprawował ją przez ponad pięć lat, od 17 lipca 1890 roku do 12 stycznia 1896 roku, pod panowaniem królowej Wiktorii. Jego rządy miały znaczący wpływ na kształtowanie polityki regionu.
Działalność ustawodawcza
Jako premier, Rhodes wprowadził szereg aktów prawnych, które miały dalekosiężne konsekwencje, zwłaszcza dla rdzennej ludności Afryki. Wśród nich znalazły się Glen Grey Act, który służył wywłaszczaniu rdzennych Afrykanów z ziemi, oraz Franchise and Ballot Act, który znacząco podniósł wymogi majątkowe dla osób ubiegających się o prawo głosu, efektywnie ograniczając dostęp do polityki dla czarnoskórych mieszkańców.
Upadek polityczny i Rajd Jamesona
Kariera polityczna Rhodesa zakończyła się gwałtownie w 1896 roku. Został zmuszony do dymisji po katastrofalnym rajdzie Jamesona. Był to nieautoryzowany atak na Republikę Transwalu, rządzoną wówczas przez Paula Krugera, który spotkał się z powszechnym potępieniem i doprowadził do politycznego upadku Rhodesa.
Wizja imperialna i projekt „Cape to Cairo Red Line”
Cecil Rhodes był żarliwym zwolennikiem ekspansji Imperium Brytyjskiego. Jego najbardziej ambitnym projektem była idea „Cape to Cairo Red Line” – budowa linii kolejowej, która miała połączyć Kapsztad na południu kontynentu z Kairem na północy. Była to wizja symbolizująca brytyjską dominację i integrację Afryki pod jej panowaniem.
Majątek i działalność gospodarcza
Kluczowe przedsięwzięcia gospodarcze Cecila Rhodesa
- Założenie De Beers: W marcu 1888 roku, dzięki finansowaniu od Rothschild & Co, Cecil Rhodes założył De Beers Consolidated Mines.
- Monopol diamentowy: Do 1890 roku, poprzez strategiczne partnerstwo z londyńskim Diamond Syndicate, Rhodes kontrolował niemal 100% światowego rynku diamentów.
- British South Africa Company: Założył tę kompanię handlową, która otrzymała królewski przywilej (charter) na eksploatację terenów na północ od Transwalu, co doprowadziło do powstania terytorium nazwanego później jego imieniem – Rodezji.
- Inwestycje w rolnictwo: Po epidemii filoksery w winnicach, w 1892 roku sfinansował Pioneer Fruit Growing Company, kładąc fundamenty pod nowoczesny przemysł eksportu owoców w Afryce Południowej.
Założenie i rozwój De Beers
W marcu 1888 roku, dzięki finansowaniu od Rothschild & Co, Cecil Rhodes założył De Beers Consolidated Mines. Firma ta poprzez konsolidację licznych mniejszych kopalni diamentów w Kimberley, szybko przekształciła się w potężny monopol. Do 1890 roku, dzięki strategicznemu partnerstwu z londyńskim Diamond Syndicate, Rhodes kontrolował niemal 100% światowego rynku diamentów, co uczyniło go jednym z najbogatszych ludzi swoich czasów.
British South Africa Company
Rhodes był również założycielem British South Africa Company. Ta potężna kompania handlowa otrzymała od brytyjskiej korony przywilej (charter) na eksploatację terenów na północ od Transwalu. Działalność tej kompanii doprowadziła do powstania terytorium, które zostało później nazwane na cześć swojego założyciela – Rodezją.
Inwestycje w rolnictwo
Poza górnictwem, Cecil Rhodes angażował się również w inne sektory gospodarki. Po epidemii filoksery, która dotknęła winnice, w 1892 roku sfinansował Pioneer Fruit Growing Company. Inwestycja ta położyła fundamenty pod nowoczesny przemysł eksportu owoców w Afryce Południowej, pokazując jego wszechstronność jako przedsiębiorcy.
Dziedzictwo i filantropia
Kluczowe elementy dziedzictwa Cecila Rhodesa
- Stypendium Rhodesa: W swoim testamencie ufundował Rhodes Scholarship na Uniwersytecie Oksfordzkim – najstarsze na świecie międzynarodowe stypendium dla absolwentów.
- Wpływ Oksfordu: Jego podziw dla oksfordzkiego systemu tutorskiego był tak wielki, że uważał absolwentów tej uczelni za predestynowanych do zajmowania najwyższych stanowisk na świecie.
- Wpływ Johna Ruskina: Podczas studiów był pod ogromnym wpływem wykładów Johna Ruskina, który głosił, że Brytyjczycy mają obowiązek rządzić światem jako „niosący światło cywilizacji”.
Stypendium Rhodesa
Jednym z najbardziej trwałych elementów dziedzictwa Cecila Rhodesa jest ufundowane w jego testamencie Rhodes Scholarship. Jest to najstarsze na świecie międzynarodowe stypendium dla absolwentów, przyznawane na Uniwersytecie Oksfordzkim. Rhodes uważał absolwentów tej prestiżowej uczelni za predestynowanych do zajmowania najwyższych stanowisk na świecie, co odzwierciedla jego przekonanie o wyższości brytyjskiego systemu edukacji i kultury.
Wpływ Johna Ruskina
Podczas studiów na Uniwersytecie Oksfordzkim, Cecil Rhodes był pod ogromnym wpływem wykładów Johna Ruskina. Ruskin głosił ideę, że Brytyjczycy mają moralny obowiązek rządzenia światem, pełniąc rolę „niosących światło cywilizacji”. Te poglądy silnie ukształtowały imperialną wizję Rhodesa i jego działania w Afryce.
Kontrowersje i skandale
Kluczowe kontrowersje związane z Cecilem Rhodesem
- Ruch „Rhodes Must Fall”: Jego postać stała się centralnym punktem współczesnych protestów antyrasistowskich, co doprowadziło do usuwania jego pomników ze względu na jego kolonialną i rasistowską przeszłość.
- Fałszowanie historii: Krytycy wytykają mu promowanie fałszywych teorii, jakoby wielkie afrykańskie zabytki archeologiczne, takie jak Wielkie Zimbabwe, zostały zbudowane przez cywilizacje europejskie.
- Afera z księżną Radziwiłł: Pod koniec życia był uwikłany w skandal z polsko-rosyjską księżną Katarzyną Radziwiłł, która twierdziła, że są zaręczeni i fałszowała weksle na jego nazwisko.
Ruch „Rhodes Must Fall”
Postać Cecila Rhodesa stała się w ostatnich latach centralnym punktem współczesnych protestów antyrasistowskich. Jego dziedzictwo, nacechowane kolonializmem i rasizmem, doprowadziło do licznych żądań usunięcia jego pomników z przestrzeni publicznej, co miało miejsce w różnych miejscach na świecie.
Fałszowanie historii i teorie o pochodzeniu zabytków
Krytycy Cecila Rhodesa zarzucają mu promowanie fałszywych teorii historycznych. Jednym z przykładów jest jego przekonanie, że wielkie afrykańskie zabytki archeologiczne, takie jak Wielkie Zimbabwe, zostały zbudowane przez cywilizacje europejskie, a nie przez rdzennych mieszkańców kontynentu. Takie poglądy wpisywały się w szerszą narrację o rzekomej wyższości cywilizacji zachodniej.
Afera z księżną Katarzyną Radziwiłł
Pod koniec swojego życia, Cecil Rhodes był uwikłany w głośny skandal z polsko-rosyjską księżną Katarzyną Radziwiłł. Księżna ta twierdziła, że byli zaręczeni i fałszowała weksle na jego nazwisko, co stanowiło znaczące obciążenie dla jego reputacji i majątku w ostatnich latach.
Zdrowie Cecila Rhodesa
Problemy kardiologiczne od młodości
Zdrowie Cecila Rhodesa było kruche przez całe jego życie. Już w wieku 19 lat, w lipcu 1872 roku, przeszedł pierwszy atak serca. To wydarzenie wyłączyło go z pracy w kopalniach na osiem miesięcy, sygnalizując początek jego długotrwałych zmagań z problemami kardiologicznymi, które ostatecznie doprowadziły do jego przedwczesnej śmierci.
Przyczyna wyjazdu do Afryki
Początki pobytu Rhodesa w Afryce były również związane ze zdrowiem. Jako szesnastolatek, w 1870 roku, został wysłany przez rodzinę do Natalu. Lekarze podejrzewali u niego gruźlicę i wierzyli, że suchy klimat Afryki uratuje mu życie. Ten wyjazd okazał się punktem zwrotnym, otwierając mu drogę do kariery i fortuny w Afryce Południowej.
Ciekawostki z życia Cecila Rhodesa
Kluczowe ciekawostki
- Masoneria: W czerwcu 1877 roku został wolnomularzem w Apollo University Lodge w Oksfordzie; choć uważał ich rytuały za błahe, pozostał członkiem masonerii aż do śmierci.
- Tajne stowarzyszenie: Rhodes marzył o założeniu tajnego stowarzyszenia, które miałoby na celu szerzenie brytyjskich wpływów na całym świecie i ostateczne odzyskanie Stanów Zjednoczonych dla Imperium Brytyjskiego.
- Nazwa państwa: Terytorium Rodezji (dzisiejsze Zimbabwe i Zambia) zostało oficjalnie nazwane na jego cześć przez British South Africa Company w 1895 roku.
Zaangażowanie w masonerię
Cecil Rhodes został wolnomularzem w czerwcu 1877 roku, wstępując do Apollo University Lodge w Oksfordzie. Mimo że uważał ich rytuały za błahe, pozostał członkiem masonerii aż do śmierci, co może sugerować jego zainteresowanie tajnymi stowarzyszeniami i ich strukturami.
Marzenie o tajnym stowarzyszeniu
Rhodes marzył o założeniu tajnego stowarzyszenia, którego celem byłoby szerzenie brytyjskich wpływów na całym świecie. W swoich planach sięgał aż do odzyskania Stanów Zjednoczonych dla Imperium Brytyjskiego, co świadczy o jego niezwykle ambitnych i dalekosiężnych wizjach globalnej dominacji.
Nazwa państwa na jego cześć
Terytorium Rodezji, obejmujące dzisiejsze Zimbabwe i Zambię, zostało oficjalnie nazwane na cześć Cecila Rhodesa przez British South Africa Company w 1895 roku. Jest to jedno z najbardziej bezpośrednich upamiętnień jego wpływu i działalności na kontynencie afrykańskim.
Cecil John Rhodes pozostaje postacią o ogromnym znaczeniu historycznym, której działalność jako przedsiębiorcy i polityka wywarła niezatarty wpływ na Afrykę Południową. Jego ambicja i wizjonerstwo, szczególnie w kontekście budowy imperium diamentowego i projektu „Cape to Cairo Red Line”, są niepodważalne, jednakże jego dziedzictwo jest nierozerwalnie związane z kontrowersjami dotyczącymi imperializmu, rasizmu i wyzysku rdzennych ludów, co stanowi nieodłączną część jego złożonej biografii.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
What was Cecil Rhodes known for?
Cecil Rhodes był brytyjskim przedsiębiorcą i politykiem, znanym przede wszystkim ze swojego zaangażowania w ekspansję Imperium Brytyjskiego w Afryce. Był założycielem i dyrektorem British South Africa Company, która odegrała kluczową rolę w kolonizacji obszarów dzisiejszej Rodezji (obecnie Zimbabwe i Zambia).
Did Cecil Rhodes cause the Boer War?
Rhodes nie był bezpośrednią przyczyną wybuchu drugiej wojny burskiej, ale jego działania i polityka British South Africa Company, mające na celu rozszerzenie brytyjskich wpływów kosztem republik burskich, znacząco przyczyniły się do narastania napięć. Jego ambicje i dążenie do brytyjskiej dominacji były ważnym czynnikiem w tle konfliktu.
What caused the death of Cecil Rhodes?
Cecil Rhodes zmarł na chorobę serca w wieku 48 lat. Jego zdrowie było już wcześniej kruche, a intensywny tryb życia związany z jego przedsięwzięciami biznesowymi i politycznymi prawdopodobnie wpłynął na jego kondycję.
What countries are named after Cecil Rhodes?
Bezpośrednio kraje nie są już dziś nazwane imieniem Cecila Rhodesa. Historycznie istniała Rodezja Południowa (obecnie Zimbabwe) i Rodezja Północna (obecnie Zambia), które nosiły jego imię na cześć jego roli w ich utworzeniu.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Cecil_Rhodes
Nazywam się Elżbieta Cieślak i jestem autorką lokalnego bloga bydgoszczblog.pl. Od zawsze pasjonowałam się historią i kulturą mojego rodzinnego miasta, co zainspirowało mnie do tworzenia treści, które łączą mieszkańców i promują lokalne inicjatywy. Na blogu dzielę się nie tylko aktualnościami, ale również ciekawostkami oraz wywiadami z lokalnymi twórcami i liderami społecznymi. Moim celem jest budowanie silnej społeczności oraz inspirowanie innych do odkrywania tego, co najlepsze w naszym mieście.
