Coco Chanel: Ikona, Mademoiselle, która zrewolucjonizowała świat mody

Gabrielle Bonheur Chanel, powszechnie znana jako Coco Chanel, była francuską projektantką mody i ikoną stylu, która na zawsze odmieniła oblicze kobiecej garderoby. Urodzona 19 sierpnia 1883 roku w Saumur, na początku 2024 roku miałaby 141 lat. Jej życie, naznaczone trudnym dzieciństwem spędzonym w sierocińcu, gdzie nauczyła się szyć, doprowadziło do stworzenia prostych, ale wyrafinowanych kreacji, które stały się synonimem elegancji i wolności. Największym osiągnięciem Chanel, obok stworzenia kultowej „małej czarnej”, są perfumy Chanel No. 5, które wciąż pozostają symbolem luksusu i ponadczasowego stylu. Coco Chanel zmarła 10 stycznia 1971 roku w Paryżu, w wieku 87 lat.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 10 stycznia 1971 roku miała 87 lat.
• Żona/Mąż: Nie wyszła za mąż.
• Dzieci: Nie miała dzieci.
• Zawód: Projektantka mody, przedsiębiorca.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie kultowej marki modowej Chanel, rewolucjonizacja mody kobiecej, wprowadzenie „małej czarnej” i perfum Chanel No. 5.

Podstawowe informacje o życiu Gabrielle Bonheur Chanel

Prawdziwe imię i nazwisko oraz pochodzenie

Gabrielle Bonheur Chanel, znana szerzej jako Coco Chanel, przyszła na świat 19 sierpnia 1883 roku w Saumur we Francji. Jej prawdziwe nazwisko w oficjalnym rejestrze zostało przez pomyłkę zapisane jako „Chasnel”. Nigdy nie zdecydowała się na jego prawną korektę, co wynikało z chęci ukrycia faktu narodzin w hospicjum dla ubogich. Ta decyzja o zachowaniu tajemnicy dotyczyła również jej pochodzenia, które starała się ukrywać przez całe życie, budując swój wizerunek od podstaw.

Data i miejsce urodzenia

Chanel urodziła się 19 sierpnia 1883 roku w Saumur we Francji. Miejsce jej narodzin, szpital charytatywny prowadzony przez Siostry Opatrzności, pełnił funkcję przytułku dla najuboższych. To właśnie w takich warunkach rozpoczęła się historia kobiety, która miała zrewolucjonizować świat mody, nadając mu nowy wymiar elegancji i prostoty.

Pochodzenie pseudonimu „Coco”

Pseudonim „Coco” przylgnął do Gabrielle Chanel około 1905-1906 roku. W tym okresie występowała jako piosenkarka w kabarecie „La Rotonde” w Moulins. Istnieją dwie główne teorie dotyczące pochodzenia tego pseudonimu: pierwsza sugeruje, że wywodzi się on od tytułu jednej z wykonywanych przez nią piosenek, „Qui qu’a vu Coco?”, a druga, że jest to aluzja do francuskiego słowa *cocotte*, oznaczającego utrzymankę. Niezależnie od jego źródła, pseudonim ten stał się integralną częścią jej legendy.

Data i miejsce śmierci

Coco Chanel zmarła 10 stycznia 1971 roku w Paryżu, w wieku 87 lat. Jej doczesne szczątki spoczęły na cmentarzu Bois-de-Vaux w Lozannie, w Szwajcarii, kończąc tym samym niezwykłą podróż życia kobiety, która wywarła trwały wpływ na modę i kulturę.

Rodzina i życie prywatne Gabrielle Bonheur Chanel

Trudne dzieciństwo i rodzice

Przyszła ikona mody, Gabrielle Bonheur Chanel, doświadczyła skrajnego ubóstwa od najmłodszych lat. Była córką Eugénie Jeanne Devolle, praczki, oraz Alberta Chanela, wędrownego handlarza odzieżą roboczą. Rodzina mieszkała w jednopokojowym mieszkaniu, a warunki życia były niezwykle ciężkie, co z pewnością wpłynęło na późniejszą estetykę i filozofię Chanel, kładącą nacisk na praktyczność i prostotę.

Pobyt w sierocińcu w Aubazine

Po śmierci matki, ojciec Gabrielle, Albert Chanel, podjął trudną decyzję o oddaniu jej i jej dwóch sióstr do klasztoru w Aubazine. Miejsce to prowadziło sierociniec dla biednych dziewcząt. W surowych i rygorystycznych warunkach klasztornych Gabrielle Chanel nauczyła się szyć, zdobywając umiejętności, które stały się fundamentem jej przyszłej kariery. Doświadczenia te z pewnością ukształtowały jej determinację i niezależność.

Relacje z mężczyznami

Relacje Gabrielle Chanel z mężczyznami odgrywały znaczącą rolę w jej życiu osobistym i zawodowym, wpływając na jej inspiracje i możliwości rozwoju. Jej związki często wiązały się z wpływowymi i zamożnymi partnerami, którzy wspierali ją na różnych etapach kariery.

Relacja z Étienne Balsanem

W wieku 23 lat Gabrielle Chanel nawiązała romans z Étienne Balsanem, dziedzicem fortuny tekstylnej i byłym oficerem kawalerii. Przez trzy lata mieszkała w jego zamku Royallieu pod Compiègne. Okres ten pozwolił jej poznać dekadencki styl życia francuskiej socjety, a także nawiązać cenne kontakty, które okazały się kluczowe dla jej przyszłej kariery w świecie mody.

Wielka miłość do Arthura „Boya” Capela

W 1908 roku Gabrielle Chanel rozpoczęła romans z Arthurem „Boyem” Capel, przyjacielem Balsana i zamożnym Anglikiem. Capel odegrał kluczową rolę w jej karierze, finansując jej pierwsze sklepy. Ich związek trwał dziewięć lat i był dla Chanel niezwykle ważny. Tragiczna śmierć Arthura Capela w wypadku samochodowym w grudniu 1919 roku była dla niej ogromnym ciosem, który na zawsze odcisnął piętno na jej życiu osobistym i zawodowym.

Związek z Księciem Westminsteru

Przez dziesięć lat, począwszy od 1923 roku, Coco Chanel była związana z Hugh Richardem Arthurem Grosvenorem, Księciem Westminsteru. Był on jednym z najbogatszych ludzi w Wielkiej Brytanii. Książę wprowadził ją w kręgi brytyjskiej arystokracji i rodziny królewskiej, co z pewnością poszerzyło jej horyzonty i wpłynęło na jej dalszy rozwój jako projektantki oraz kobiety sukcesu.

Kariera zawodowa i biznes Gabrielle Bonheur Chanel

Początki w modzie jako modystka

Kariera Gabrielle Chanel w świecie mody rozpoczęła się w 1910 roku od projektowania kapeluszy. Otworzyła wówczas swój pierwszy butik pod nazwą „Chanel Modes” przy 21 rue Cambon w Paryżu. To właśnie tutaj, w sercu stolicy mody, położyła podwaliny pod przyszłe imperium, które miało zrewolucjonizować sposób ubierania się kobiet.

Ekspansja do Deauville i Biarritz

W 1913 roku Chanel rozszerzyła swoją działalność, otwierając butik w modnym kurorcie Deauville. Wprowadziła tam innowacyjną odzież sportową wykonaną z dżerseju – tkaniny dotychczas używanej głównie do produkcji męskiej bielizny. Ten odważny krok pokazał jej umiejętność dostrzegania potencjału w nietypowych materiałach i tworzenia odzieży, która łączyła komfort z elegancją, co było rewolucyjne jak na tamte czasy.

Stworzenie imperium przy rue Cambon

Do 1927 roku Coco Chanel była już właścicielką aż pięciu budynków przy prestiżowej rue Cambon w Paryżu, mieszczących się pod numerami od 23 do 31. Główna siedziba pod numerem 31 stała się centrum jej nowoczesnego butiku i symbolem rozwijającego się imperium. Dziś adres ten jest synonimem luksusu i ikonicznej marki Chanel.

Współpraca z Hollywood

W 1931 roku Samuel Goldwyn zaproponował Coco Chanel lukratywną współpracę – milion dolarów za projektowanie kostiumów dla gwiazd MGM dwa razy w roku. Mimo że tworzyła stroje dla takich aktorek jak Gloria Swanson, jej styl, uznawany za zbyt skromny w porównaniu do hollywoodzkiego blichtru, nie zdobył szerokiego uznania w Fabryce Snów. Był to jednak dowód na rozpoznawalność i prestiż, jaki już wtedy posiadała.

Rywalizacja z Elsą Schiaparelli

Coco Chanel prowadziła głośny i zaciekły spór z włoską projektantką Elsą Schiaparelli. Schiaparelli reprezentowała podejście do mody bliskie surrealizmowi, które stanowiło jaskrawy kontrast dla klasycznej elegancji promowanej przez Chanel. Ich rywalizacja była ważnym elementem krajobrazu modowego lat 30., kształtującym różne wizje kobiecego stylu.

Majątek i finanse Gabrielle Bonheur Chanel

Powstanie Parfums Chanel

W 1924 roku Coco Chanel zawarła umowę z braćmi Wertheimer, tworząc spółkę Parfums Chanel. Niestety, warunki tej umowy okazały się dla niej niekorzystne. Otrzymała jedynie 10% udziałów w zamian za licencję na swoje nazwisko, co stanowiło zaledwie ułamek potencjalnych zysków z jej perfumeryjnego imperium. Ta nierówna transakcja miała znaczący wpływ na jej późniejsze wysiłki w walce o kontrolę nad marką.

Walka o kontrolę nad zyskami z perfum

Przez ponad dwie dekady Coco Chanel podejmowała próby odzyskania pełnej kontroli nad marką perfumeryjną Parfums Chanel. Szczególnie intensywne działania podjęła podczas II wojny światowej, próbując wykorzystać nazistowskie prawo dotyczące „aryzacji” majątków, aby odebrać firmę jej żydowskim właścicielom. Był to jeden z najbardziej kontrowersyjnych epizodów w jej życiu, świadczący o jej determinacji i bezwzględności w dążeniu do celu.

Kontrowersje i skandale związane z Gabrielle Bonheur Chanel

Współpraca z wywiadem nazistowskim (Abwehr)

Odkryte po latach dokumenty ujawniły szokującą współpracę Coco Chanel z nazistowskim wywiadem, Abwehrą. Figuruje tam jako agentka o numerze F-7124 i kryptonimie „Westminster”. Ta informacja rzuca ciemne światło na jej działalność w czasie okupacji Francji, ukazując ją jako postać uwikłaną w mroczne polityczne machinacje.

Operacja Modellhut

Pod koniec 1943 roku Coco Chanel była zaangażowana w nazistowską operację „Modellhut”. Celem tej tajnej misji było nawiązanie kontaktu z brytyjskim premierem Winstonem Churchillem. Chanel miała przekazać mu propozycję separatystycznego pokoju ze strony SS, co świadczy o jej roli jako pośrednika w skomplikowanej grze politycznej i szpiegowskiej.

Romans z Hansem Güntherem von Dincklage

Podczas okupacji Paryża Coco Chanel mieszkała w luksusowym hotelu Ritz u boku barona Hansa Günthera von Dincklage, niemieckiego dyplomaty i szpiega. Jej związek z wpływowym Niemcem budził liczne kontrowersje i był kolejnym dowodem na jej powiązania z nazistowskim reżimem oraz na jej niejednoznaczną pozycję w okupowanym mieście.

Uniknięcie kary za kolaborację

Po wyzwoleniu Francji w 1944 roku Coco Chanel została przesłuchana przez komitet ds. czystek, jednak nie postawiono jej formalnych zarzutów. Powszechnie uważa się, że uniknięcie kary za jej działania w czasie wojny było efektem osobistej interwencji Winstona Churchilla, co podkreśla jej strategiczne koneksje i wpływ nawet w najtrudniejszych czasach.

Dziedzictwo i wpływ Gabrielle Bonheur Chanel

Rewolucyjne projekty

Coco Chanel zrewolucjonizowała modę kobiecą, wprowadzając elementy, które do dziś stanowią filary elegancji. Jej projekty były odpowiedzią na potrzeby nowoczesnych kobiet, ceniących sobie swobodę i praktyczność. Stworzyła styl, który uwolnił kobiety z gorsetów i sztywnych form, podkreślając ich naturalne piękno i siłę.

• Mała Czarna (Little Black Dress): Projekt, który na zawsze zmienił postrzeganie koloru czarnego w modzie, czyniąc go symbolem wyrafinowania i uniwersalności.
• Odzież sportowa z dżerseju: Wprowadzenie tej tkaniny do mody damskiej, co podkreślało jej innowacyjne podejście i dążenie do komfortu.
• Styl „casual chic”: Połączenie elegancji z wygodą, które pozwoliło kobietom na swobodne funkcjonowanie w codziennym życiu bez rezygnacji ze stylu.

Ikoniczne dzieła

Dziedzictwo Coco Chanel jest niezwykle bogate i obejmuje dzieła, które przeszły do historii mody. Jej wizja stylu przetrwała próbę czasu, inspirując kolejne pokolenia projektantów i miłośników mody.

• Chanel No. 5: Perfumy, które w 1921 roku zdefiniowały na nowo pojęcie zapachu, stając się globalnym fenomenem i symbolem luksusu.
• Tweedowe kostiumy: Wprowadzone ponownie po powrocie w 1954 roku, stały się znakiem rozpoznawczym marki Chanel i synonimem ponadczasowej elegancji.

Kontrowersje i ukryte aspekty życia

Życie Coco Chanel, choć pełne sukcesów, nie było pozbawione mrocznych stron i kontrowersji, które rzucają cień na jej legendę. Jej powiązania z nazistowskim reżimem oraz osobiste zmagania dodają głębi i złożoności jej postaci.

Warto wiedzieć: Pomimo swojego wpływu na modę, życie Chanel było naznaczone próbami ukrycia trudnego pochodzenia i zaangażowaniem w kontrowersyjne działania podczas II wojny światowej.

Współpraca z reżimem nazistowskim

Dokumenty ujawniające współpracę Chanel z Abwehrą, niemieckim wywiadem, jako agentką o kryptonimie „Westminster”, wstrząsnęły opinią publiczną. Jej udział w operacji „Modellhut”, mającej na celu nawiązanie kontaktu z Winstonem Churchillem, oraz romans z niemieckim dyplomatą i szpiegiem, baronem von Dincklage, podważyły jej reputację i ukazały ją jako postać uwikłaną w polityczne intrygi.

Walka o kontrolę nad marką

Niekorzystna umowa z braćmi Wertheimer w sprawie Parfums Chanel doprowadziła do wieloletniej walki o kontrolę nad zyskami z perfum. Jej próby wykorzystania nazistowskiego prawa o „aryzacji” majątków w celu odebrania firmy żydowskim właścicielom podczas II wojny światowej są jednym z najbardziej oburzających aspektów jej działalności finansowej.

Walka z nałogiem

Od 1935 roku aż do śmierci, Coco Chanel zmagała się z uzależnieniem od morfiny. Codzienne wstrzykiwanie sobie narkotyku świadczy o wewnętrznych zmaganiach i trudnościach, które towarzyszyły jej pomimo zewnętrznych sukcesów, dodając kolejny, mroczny wymiar do jej biografii.

Kluczowe wydarzenia z życia Coco Chanel

Warto wiedzieć: Życie Coco Chanel to pasmo niezwykłych wydarzeń, od trudnego dzieciństwa po globalny sukces, naznaczone zarówno triumfami, jak i kontrowersjami.

Chronologia kluczowych momentów

• 1910: Otwarcie pierwszego butiku „Chanel Modes” przy 21 rue Cambon w Paryżu.
• 1913: Otwarcie butiku w Deauville i wprowadzenie odzieży sportowej z dżerseju.
• 1919: Tragiczna śmierć Arthura „Boya” Capela, wielkiej miłości projektantki.
• 1921: Wprowadzenie na rynek kultowych perfum Chanel No. 5.
• 1924: Zawarcie umowy z braćmi Wertheimer, tworząc Parfums Chanel.
• 1926: Publikacja w magazynie *Vogue* rysunku „Małej Czarnej”.
• 1931: Propozycja współpracy z Hollywood od Samuela Goldwyna.
• 1939: Zamknięcie butików Chanel w związku z wybuchem II wojny światowej.
• 1944: Przesłuchanie przez komitet czystki po wyzwoleniu Francji.
• 1954: Powrót Coco Chanel do świata mody w wieku 71 lat.
• 10 stycznia 1971: Śmierć Coco Chanel w Paryżu.

Podsumowanie

Gabrielle Bonheur Chanel, znana na całym świecie jako Coco Chanel, pozostaje jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii mody. Jej życie, od trudnego dzieciństwa w sierocińcu po stworzenie globalnego imperium modowego, jest świadectwem niezwykłej siły charakteru, determinacji i wizjonerstwa. Chanel zrewolucjonizowała sposób ubierania się kobiet, wprowadzając nowe standardy elegancji, komfortu i wolności, które są aktualne do dziś. Jej dziedzictwo, obejmujące ikoniczne perfumy Chanel No. 5, ponadczasową „małą czarną” oraz charakterystyczne tweedowe kostiumy, nadal inspiruje i kształtuje świat mody, czyniąc ją legendą, której wpływ jest niepodważalny.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Coco_Chanel