Martin Heidegger, urodzony 26 września 1889 roku w Meßkirch, był jednym z najbardziej wpływowych i jednocześnie kontrowersyjnych filozofów XX wieku. Jego dzieło, zwłaszcza monumentalne „Bycie i czas” z 1927 roku, zrewolucjonizowało sposób myślenia o egzystencji ludzkiej, wprowadzając kluczowe pojęcia takie jak Dasein i bycie-w-świecie. Filozof zmarł 26 maja 1976 roku w wieku 86 lat w Fryburgu Bryzgowijskim, pozostawiając po sobie bogaty, choć naznaczony politycznymi skandalami, dorobek intelektualny.
Martin Heidegger, urodzony w 1889 roku, na dzień dzisiejszy ma 134 lata. Jego żona to Elfriede Petri, a dzieci to Hermann i Jörg. Jest on uznawany za jednego z najważniejszych niemieckich filozofów XX wieku, a jego główne osiągnięcie to stworzenie fundamentalnego dzieła „Bycie i czas”, które zrewolucjonizowało europejską myśl filozoficzną.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 134 lata (na rok 2024)
- Żona/Mąż: Elfriede Petri
- Dzieci: Hermann, Jörg
- Zawód: Filozof
- Główne osiągnięcie: Dzieło „Bycie i czas”
Życie i Pochodzenie
Martin Heidegger przyszedł na świat 26 września 1889 roku w Meßkirch, niewielkiej miejscowości w Badenii-Wirtembergii. Pochodził z rodziny o tradycyjnych, katolickich korzeniach; jego ojciec, Friedrich Heidegger, pełnił funkcję zakrystiana w lokalnym kościele. W młodości Martin rozważał ścieżkę duchowną, rozpoczynając w 1903 roku przygotowania do stanu kapłańskiego, a następnie wstępując do seminarium jezuickiego w 1909 roku. Zaledwie po kilku tygodniach musiał jednak zrezygnować z powodu problemów zdrowotnych. W latach 1924–1928 nawiązał głęboką, choć skomplikowaną relację intelektualną i osobistą z Hannah Arendt, jedną ze swoich studentek, która również stała się wybitną postacią filozofii XX wieku.
Kariera Akademicka i Kształtowanie Myśli
Fundamenty Filozoficzne
Po porzuceniu studiów teologicznych w 1911 roku, Martin Heidegger skierował swoje zainteresowania na filozofię. Szczególnie istotny okazał się dla niego wpływ dzieła „Idee do czystej fenomenologii i filozofii fenomenologicznej” Edmunda Husserla. To właśnie analizy Husserla stały się dla młodego Heideggera inspiracją do zgłębiania fundamentów bytu i ludzkiej egzystencji, stanowiąc punkt wyjścia dla rozwoju jego własnej, oryginalnej myśli.
„Bycie i czas” – Kamień Milowy Filozofii
Kulminacją wczesnych dociekań Heideggera było monumentalne dzieło „Sein und Zeit” (Bycie i czas), opublikowane w 1927 roku. Choć początkowo miało służyć jako podstawa do uzyskania habilitacji na profesora, książka ta natychmiast wywołała międzynarodowy rezonans i ugruntowała jego pozycję jako jednego z najważniejszych myślicieli epoki. W tej pracy Heidegger postawił sobie za cel odczytanie sensu bycia poprzez analizę ludzkiej egzystencji, którą nazwał „Dasein” – byciem-tu-oto. Koncepcja ta podkreśla fundamentalną otwartość i uwarunkowanie człowieka w jego byciu-w-świecie, wykraczając poza tradycyjne ujęcia filozoficzne.
Droga Akademicka: Kluczowe Etapy
- 1923: Osiągnął stopień profesora nadzwyczajnego na Uniwersytecie w Marburgu.
- 1928: Objął prestiżową katedrę filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu, zastępując na tym stanowisku swojego mentora, Edmunda Husserla.
- 1933–1934: Pełnił funkcję rektora Uniwersytetu we Fryburgu w burzliwym okresie dojścia nazistów do władzy.
- Po wojnie: Jako profesor emerytowany (emeritus), od 1950 do 1958 roku kontynuował regularne wykłady, dzieląc się swoim dorobkiem z kolejnymi pokoleniami studentów.
Warto wiedzieć: Znaczna część przełomowego dzieła „Bycie i czas” została napisana przez Martina Heideggera w jego schronisku w Todtnauberg, gdzie w otoczeniu górskich krajobrazów pogłębiał swoje ontologiczne refleksje.
Zaangażowanie Polityczne i Okres Wojny
Wstąpienie do NSDAP i Deklaracje Lojalności
Martin Heidegger aktywnie zaangażował się w politykę w okresie III Rzeszy. 1 maja 1933 roku wstąpił do Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP). Swoje poparcie dla reżimu wyraził m.in. poprzez podpisanie w listopadzie 1933 roku „Ślubowania wierności profesorów niemieckich uniwersytetów i szkół wyższych Adolfowi Hitlerowi i państwu narodowosocjalistycznemu”. Ten epizod jego życia pozostaje jednym z najbardziej kontrowersyjnych aspektów jego biografii.
Służba Wojskowa
Pod koniec I wojny światowej, w latach 1917–1918, Martin Heidegger odbył dziesięciomiesięczną służbę wojskową. Z uwagi na stan zdrowia nie brał udziału w bezpośrednich działaniach bojowych, lecz służył w jednostce meteorologicznej na froncie zachodnim. Pod koniec II wojny światowej, jesienią 1944 roku, został powołany do Volkssturmu i przydzielony do prac fortyfikacyjnych.
Kontrowersje i Dziedzictwo Filozoficzne
Proces Denazyfikacji i Klasyfikacja
Po zakończeniu II wojny światowej, władze francuskie objęły zakazem nauczania na uniwersytecie. W 1949 roku, po zakończeniu procedur denazyfikacyjnych, Martin Heidegger został formalnie sklasyfikowany jako „Mitläufer”, co oznaczało przyjęcie go do grona osób, które były sympatykami lub poplecznikami reżimu nazistowskiego. Ta decyzja budziła liczne dyskusje i kontrowersje.
Wywiad dla „Der Spiegel” i Próby Usprawiedliwienia
W 1966 roku Martin Heidegger udzielił wywiadu dla magazynu „Der Spiegel”, w którym podjął próbę wyjaśnienia swojego zaangażowania politycznego. Zgodnie z jego życzeniem, tekst ten, zatytułowany „Tylko Bóg może nas uratować”, ukazał się drukiem dopiero pięć dni po jego śmierci w 1976 roku. Wywiad ten stał się kolejnym punktem odniesienia w debatach dotyczących jego przeszłości.
Rywalizacja o Pozycję Ideologiczną
Martin Heidegger wykazywał aspiracje do odgrywania roli głównego filozofa partii nazistowskiej. Jego ambicje napotkały jednak na opór ze strony Alfreda Rosenberga, który sam dążył do objęcia tej pozycji. Ta rywalizacja świadczy o złożoności relacji między ideologią a filozofią w tamtych czasach.
Kluczowe Koncepcje Filozoficzne
Myśl Heideggera charakteryzuje się głęboką analizą ludzkiej egzystencji. Do jego fundamentalnych pojęć należą:
- „Dasein”: Określenie specyficznego sposobu istnienia ludzkiego, które jest zawsze „w świecie”, zanurzone w konkretnej sytuacji egzystencjalnej.
- „Bycie-w-świecie”: Koncepcja podkreślająca nierozerwalny związek człowieka z jego otoczeniem, innymi bytami i sposobami ich doświadczania.
Te koncepcje zrewolucjonizowały podejście do zagadnień egzystencjalnych i miały znaczący wpływ na rozwój egzystencjalizmu. Analiza czasowości i nicości stanowiła kluczowy element jego ontologicznych rozważań nad byciem.
Wpływ na Uczniów
Martin Heidegger wykształcił szereg wybitnych myślicieli, którzy pod jego wpływem rozwijali własne kierunki filozoficzne. Do jego najbardziej znanych uczniów należą:
- Herbert Marcuse
- Hans-Georg Gadamer
- Hannah Arendt
- Emmanuel Levinas
Ich dorobek, mimo często znaczących różnic, świadczy o trwałym oddziaływaniu filozofii Heideggera na myśl XX wieku.
Dorobek i Kluczowe Daty
Najważniejsze Dzieła
Do kluczowych dzieł Martina Heideggera zaliczamy przede wszystkim:
- „Bycie i czas” (Sein und Zeit) – opublikowane w 1927 roku, stanowi fundament jego filozofii.
- „Przyczynki do filozofii” (Beiträge zur Philosophie) – niedokończone dzieło napisane w latach 1936–1937, a opublikowane pośmiertnie, rozwijające jego późniejsze koncepcje bycia.
Rozległy Korpus Dzieł
Plany wydawnicze Martina Heideggera obejmowały zebranie całego jego dorobku w monumentalnej edycji dzieł zebranych. Do dziś edycja ta liczy ponad 100 tomów i stanowi świadectwo niezwykłej płodności intelektualnej filozofa, obejmującej analizę bycia w jego najgłębszym wymiarze.
Chronologia Życia i Twórczości
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 1889 | Narodziny Martina Heideggera (26 września) w Meßkirch. |
| 1914 | Uzyskanie stopnia doktora (PhD) na Uniwersytecie we Fryburgu. |
| 1916 | Ukończenie habilitacji (Dr. phil. hab.). |
| 1927 | Publikacja fundamentalnego dzieła „Bycie i czas” (Sein und Zeit). |
| 1928 | Objęcie katedry filozofii we Fryburgu. |
| 1933 | Wstąpienie do NSDAP i objęcie funkcji rektora Uniwersytetu we Fryburgu. |
| 1934 | Rezygnacja z funkcji rektora. |
| 1945 | Zakończenie II wojny światowej; zaprzestanie członkostwa w NSDAP. |
| 1949 | Klasyfikacja jako „Mitläufer” po procesie denazyfikacji. |
| 1950–1958 | Regularne wykłady jako profesor emerytowany (emeritus). |
| 1976 | Śmierć Martina Heideggera (26 maja) w wieku 86 lat w Fryburgu Bryzgowijskim. |
Martin Heidegger pozostawił po sobie głęboko wpływowe dziedzictwo filozoficzne, które nadal inspiruje i prowokuje do refleksji nad fundamentalnymi pytaniami dotyczącymi bycia, egzystencji i miejsca człowieka w świecie.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czym jest rozumienie dla Heideggera?
Rozumienie dla Heideggera nie jest jedynie intelektualnym aktem poznania, ale fundamentalnym sposobem istnienia bytu ludzkiego, czyli Dasein. Jest to otwieranie się na świat, które poprzedza wszelką świadomą refleksję i wynika z bycia-w-świecie.
Jakie były idee Heideggera?
Główne idee Heideggera koncentrują się wokół pytania o sens bycia, analizy Dasein jako bycia-w-świecie oraz krytyki tradycyjnej metafizyki. Zajmował się również kwestiami języka, prawdy oraz historyczności bytu ludzkiego.
Co to jest Dasein?
Dasein to termin wprowadzony przez Heideggera na określenie bytu ludzkiego, który charakteryzuje się byciem-w-świecie i posiada świadomość własnego istnienia. Dasein jest tym bytem, który pyta o sens bycia, a jego istnienie jest zawsze możliwością i stawaniem się.
Na czym polega dostrojenie Heideggera?
Dostrojenie (Stimmung) u Heideggera to fundamentalny sposób bycia, w którym Dasein jest już zawsze nastawione na pewien sposób istnienia w świecie. Jest to emocjonalne otwarcie na rzeczywistość, które poprzedza wszelkie racjonalne osądy i wpływa na to, jak postrzegasz i rozumiesz otaczający świat.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Heidegger
Nazywam się Elżbieta Cieślak i jestem autorką lokalnego bloga bydgoszczblog.pl. Od zawsze pasjonowałam się historią i kulturą mojego rodzinnego miasta, co zainspirowało mnie do tworzenia treści, które łączą mieszkańców i promują lokalne inicjatywy. Na blogu dzielę się nie tylko aktualnościami, ale również ciekawostkami oraz wywiadami z lokalnymi twórcami i liderami społecznymi. Moim celem jest budowanie silnej społeczności oraz inspirowanie innych do odkrywania tego, co najlepsze w naszym mieście.
