Ip Man (1893-1972) był legendarnym mistrzem sztuk walki z Foshan, który odegrał kluczową rolę w globalnej popularyzacji stylu Wing Chun. Urodzony 1 października 1893 roku, na początku października 2023 roku miałby 130 lat. Zmarł 2 grudnia 1972 roku w Hongkongu, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo i wykształcając wielu wybitnych uczniów, w tym najsłynniejszego Bruce’a Lee. Jego życie, pełne wyzwań i sukcesów, stanowi fascynujący rozdział w historii chińskich sztuk walki, uwieczniony w licznych filmach i produkcjach medialnych, które uczyniły jego postać znaną na całym świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na październik 2023 roku miałby 130 lat.
- Żona/Mąż: Cheung Wing-sing
- Dzieci: Ip Chun, Ip Ching, Ip Nga-sum, Ip Nga-wun, Ip Siu-wah
- Zawód: Mistrz sztuk walki, nauczyciel Wing Chun
- Główne osiągnięcie: Globalna popularyzacja stylu Wing Chun
Kim był Ip Man?
Ip Man, którego pełne imię brzmiało Ip Kai-man (葉繼問), urodził się 1 października 1893 roku w Foshan, w prowincji Guangdong, w Chinach, za panowania dynastii Qing. Znany jest również pod zlatynizowaną formą nazwiska Yip Man lub w mandaryńskim Ye Wen. Jego życie zakończyło się 2 grudnia 1972 roku w jego mieszkaniu w Hongkongu, w wieku 79 lat, z powodu raka krtani. Jego odejście nastąpiło zaledwie kilka miesięcy przed śmiercią jego najbardziej znanego ucznia, Bruce’a Lee. Ip Man wychował się w zamożnej rodzinie, co zapewniło mu tradycyjne chińskie wykształcenie, stanowiące solidny fundament dla jego późniejszej kariery jako autorytetu w świecie sztuk walki.
Rodzina i życie prywatne
Życie osobiste Ip Mana było złożone. W 1916 roku poślubił Cheung Wing-sing, z którą miał czworo dzieci: synów Ip Chuna i Ip Ching’a oraz córki Ip Nga-sum i Ip Nga-wun. Tragiczne wydarzenia rozdzieliły rodzinę: w 1950 roku Ip Man przybył do Hongkongu z żoną i najstarszą córką. Kiedy jednak kobiety wróciły do Foshan po dokumenty, zamknięcie granic w 1951 roku uniemożliwiło im ponowne spotkanie. Około 1955 roku nawiązał związek z kochanką z Szanghaju, z którą miał syna Ip Siu-wah. Mimo istnienia tej rodziny, Ip Man nigdy oficjalnie nie przedstawił swojej kochanki synom z pierwszego małżeństwa. Ip Chun i Ip Ching dołączyli do ojca w Hongkongu dopiero w 1962 roku, po latach rozłąki, co podkreśla zawiłość jego relacji rodzinnych.
Kluczowi uczniowie Ip Mana:
- Bruce Lee
- Leung Sheung
- Lok Yiu
- Chu Shong-tin
- Wong Shun-leung
- Moy Yat
- William Cheung
- Ip Chun
- Ip Ching
Kariera zawodowa i działalność
Kariera zawodowa Ip Mana była ściśle powiązana z jego biegłością w sztukach walki, a także z jego zaangażowaniem społecznym. Po powrocie do Foshan w 1916 roku, w wieku 24 lat, został oficerem policji w rządzie nacjonalistycznym. W tym okresie aktywnie szkolił swoich podwładnych i krewnych w Wing Chun. Po II wojnie światowej awansował na kapitana patroli policyjnych. Jednakże, pod koniec 1949 roku, jako członek Kuomintangu, musiał uciekać do Hongkongu przed zwycięskimi komunistami, co stanowiło punkt zwrotny w jego życiu.
W wieku 56 lat, jako bezrobotny uchodźca w Hongkongu, Ip Man, dzięki pomocy przyjaciół, znalazł pracę w restauracji. Te trudne początki nie przeszkodziły mu w kontynuowaniu misji nauczania. Na początku lat 50. zaczął oficjalnie nauczać Wing Chun w siedzibie stowarzyszenia restauratorów. Początkowo jego szkoła przyciągała głównie ubogich pracowników, ale z czasem jego reputacja rosła, a szkoła zyskała renomę. Pozwoliło mu to przenieść działalność do bardziej prestiżowych dzielnic, przyciągając zamożniejszych i lepiej wykształconych uczniów, co świadczyło o jego rosnącym wpływie i uznaniu.
Sztuki walki i dziedzictwo
Ip Man jest postacią nierozerwalnie związaną z rozwojem i globalną popularyzacją stylu Wing Chun. Swoje treningi rozpoczął w wieku 9 lub 13 lat pod okiem mistrza Chan Wah-shuna, stając się jego szesnastym i ostatnim uczniem. Po wycofaniu się Chan Wah-shuna z nauczania, Ip Man kontynuował naukę u jego drugiego najstarszego ucznia, Ng Chung-soka. Kluczowym momentem w jego edukacji było przełomowe spotkanie z Leung Bikiem, synem Leung Jana. Podczas nauki w St. Stephen’s College w Hongkongu, 16-letni Ip Man został dwukrotnie pokonany w sparingu przez Leung Bika. Ta porażka skłoniła go do podjęcia nauki u Leung Bika, którą kontynuował aż do jego śmierci w 1911 roku. Dzięki tym doświadczeniom Ip Man posiadał rangę Wielkiego Mistrza (Grandmaster) i jest uznawany za kluczową postać w historii Wing Chun, odpowiedzialną za jego światowe rozpowszechnienie. Jego najbardziej znanym uczniem był Bruce Lee, z którym trenował w Hongkongu, a ich wspólne zdjęcia z lat 50. i 60. XX wieku stały się ikonami historii sztuk walki. Ip Man wyszkolił całe pokolenie mistrzów, wśród których byli m.in. Leung Sheung, Lok Yiu, Chu Shong-tin, Wong Shun-leung, Moy Yat, William Cheung, a także jego własni synowie, Ip Chun i Ip Ching, którzy kontynuują jego dziedzictwo.
W 1967 roku, wraz ze swoimi uczniami, Ip Man założył Ving Tsun Athletic Association (VTAA). Celem tej organizacji było sformalizowanie nauczania stylu Wing Chun, a także zapewnienie pomocy finansowej samemu Ip Manowi, który borykał się z trudną sytuacją materialną. Ip Man spisał również historię Wing Chun, dbając o zachowanie tradycji i rodowodu tej sztuki walki, która wywodzi się od mniszki Ng Mui i Yim Wing-chun. Tradycja ta podkreśla, że Wing Chun został stworzony przez kobietę, co odróżniało go od wielu innych „twardych” stylów kung fu i podkreślało jego unikalność. Jego imię, Kai-man, można tłumaczyć jako „ten, który otwiera drzwi do wiedzy”, co doskonale odzwierciedla jego rolę w przekazywaniu dziedzictwa sztuk walki.
Zdrowie i problemy osobiste
Życie Ip Mana nie było pozbawione osobistych problemów zdrowotnych. Mistrz cierpiał na uzależnienie od opium, co stanowiło dodatkowe obciążenie finansowe i przyczynę jego potrzeby stałego zarobku na nauczaniu. Pod koniec życia Ip Man zmagał się z chorobą nowotworową. Rak krtani okazał się śmiertelny i ostatecznie doprowadził do jego śmierci w grudniu 1972 roku, zamykając pewien etap w historii chińskich sztuk walki.
Media i portrety filmowe
Postać Ip Mana zyskała ogromną popularność na całym świecie dzięki produkcjom filmowym. Najbardziej znanym portretem jest seria „Ip Man” (2008–2019) z Donnie Yenem w roli głównej. Filmy te, choć fabularyzowane, przyniosły Ip Manowi globalną sławę. Postać mistrza odgrywali również Tony Leung w „The Grandmaster” (2013) oraz Anthony Wong w „Ip Man: The Final Fight” (2013). Dennis To wcielił się w niego w kilku innych produkcjach. Rodzina Ip Mana aktywnie uczestniczyła w tworzeniu tych filmów; jego syn, Ip Chun, często pełnił rolę konsultanta i aktora, dodając autentyczności filmowym opowieściom.
Dzięki tym serialom i filmom, Wing Chun stał się jednym z najczęściej prezentowanych stylów walki w światowym kinie akcji, a Ip Man – symbolem chińskiego oporu i dumy narodowej. Jego dziedzictwo jest żywe nie tylko w tradycyjnych przekazach, ale również w nowoczesnych produkcjach filmowych, które przyciągają widzów na całym świecie.
Najważniejsze filmy z Ip Manem w roli głównej (lub jako postać centralna):
- Ip Man (2008) – Donnie Yen
- Ip Man 2 (2010) – Donnie Yen
- The Grandmaster (2013) – Tony Leung
- Ip Man: The Final Fight (2013) – Anthony Wong
- The Legend Is Born – Ip Man (2010) – Dennis To
- Ip Man 3 (2015) – Donnie Yen
- Ip Man 4: The Finale (2019) – Donnie Yen
Ciekawostki i mniej znane fakty
Życie Ip Mana obfituje w liczne anegdoty. W Foshan znajduje się muzeum poświęcone jego życiu i dziedzictwu. Istnieją niepotwierdzone plotki, że podczas II wojny światowej Ip Man mógł być tajnym oficerem wywiadu Kuomintangu. Fakt, że Ip Man jako młody zawodnik został pokonany przez starszego Leung Bika, uważa się za kluczowy moment w jego rozwoju, ucząc go pokory i determinacji. Na krótko przed śmiercią Ip Man nagrał demonstrację form Wing Chun na drewnianym manekinie, aby zachować poprawną technikę dla przyszłych pokoleń.
Mimo że Bruce Lee jest jego najsłynniejszym uczniem, nigdy nie ukończył on pełnego systemu Wing Chun pod okiem Ip Mana przed wyjazdem do USA. Ip Man kultywował tradycję, według której Wing Chun został stworzony przez kobietę, co odróżniało go od wielu innych stylów kung fu. Mimo rosnącej sławy w Hongkongu, Ip Man przez większość czasu prowadził skromne życie. Został pochowany na cmentarzu Wo Hop Shek w Hongkongu. Ip Man był ostatnim uczniem legendarnego Chan Wah-shuna. Jako młody człowiek uczył się w prestiżowym St. Stephen’s College, co było rzadkością wśród mistrzów sztuk walki tamtego okresu. Jego decyzja o ucieczce do Hongkongu w 1949 roku była podyktowana obawą przed prześladowaniami ze strony nowej władzy komunistycznej. Jego syn Ip Chun zaczął intensywnie uczyć się Wing Chun od ojca dopiero po przyjeździe do Hongkongu w 1962 roku. Ip Man był znany z dostosowywania sposobu nauczania do indywidualnych predyspozycji każdego ucznia. Jego imię „Kai-man” można tłumaczyć jako „ten, który otwiera drzwi do wiedzy”.
Kluczowe fakty z życia Ip Mana:
| Aspekt | Informacja |
|---|---|
| Prawdziwe nazwisko | Ip Kai-man (葉繼問) |
| Data urodzenia | 1 października 1893 |
| Miejsce urodzenia | Foshan, Guangdong, Chiny |
| Data śmierci | 2 grudnia 1972 |
| Miejsce śmierci | Hongkong |
| Przyczyna śmierci | Rak krtani |
| Małżeństwo | Cheung Wing-sing (od 1916) |
| Dzieci z pierwszego małżeństwa | Ip Chun, Ip Ching, Ip Nga-sum, Ip Nga-wun |
| Syn z nieformalnego związku | Ip Siu-wah |
| Pierwszy mistrz | Chan Wah-shun |
| Najsłynniejszy uczeń | Bruce Lee |
| Założenie VTAA | 1967 |
Warto wiedzieć: Ip Man był ostatnim uczniem mistrza Chan Wah-shuna, co podkreśla jego miejsce w linii przekazu Wing Chun. Jego edukacja w prestiżowym St. Stephen’s College w Hongkongu jako młodego człowieka była rzadkością wśród mistrzów sztuk walki tamtego okresu.
Ip Man, jako Wielki Mistrz Wing Chun, wywarł niezatarty wpływ na świat sztuk walki, popularyzując swój styl i kształcąc pokolenia mistrzów, w tym Bruce’a Lee. Jego dziedzictwo jest żywe do dziś dzięki filmom i organizacji VTAA, cementując jego status jako jednej z najważniejszych postaci w historii chińskich sztuk walki.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Ip Man uczył Bruce Lee?
Tak, Ip Man był mistrzem Wing Chun, który nauczał Bruce’a Lee. Ich relacja była kluczowa dla rozwoju stylu walki Bruce’a Lee.
Kim jest IP man?
Ip Man był legendarnym mistrzem sztuk walki z Foshan w Chinach, znanym przede wszystkim jako wielki mistrz stylu Wing Chun. Jest powszechnie uznawany za tego, który spopularyzował Wing Chun na całym świecie.
W jakiej kolejności oglądać Ip Man?
Najlepiej zacząć od filmu „Ip Man” z 2008 roku, który wprowadza postać i jego styl walki. Następnie kontynuuj chronologicznie z kolejnymi częściami serii: „Ip Man 2”, „Ip Man 3” i „Ip Man 4: The Finale”.
Kto to jest Ip Man?
Ip Man to postać historyczna, wielki mistrz chińskich sztuk walki, a konkretnie stylu Wing Chun. Jest on najbardziej znany jako nauczyciel Bruce’a Lee i jako ten, który przyczynił się do globalnej popularności Wing Chun.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ip_Man
Nazywam się Elżbieta Cieślak i jestem autorką lokalnego bloga bydgoszczblog.pl. Od zawsze pasjonowałam się historią i kulturą mojego rodzinnego miasta, co zainspirowało mnie do tworzenia treści, które łączą mieszkańców i promują lokalne inicjatywy. Na blogu dzielę się nie tylko aktualnościami, ale również ciekawostkami oraz wywiadami z lokalnymi twórcami i liderami społecznymi. Moim celem jest budowanie silnej społeczności oraz inspirowanie innych do odkrywania tego, co najlepsze w naszym mieście.
