Jerzy Fryderyk Händel, urodzony 23 lutego 1685 roku w Halle, to jeden z gigantów muzyki epoki baroku. Jego monumentalne dzieła, takie jak niezapomniane oratorium „Mesjasz”, do dziś stanowią filar światowego repertuaru muzycznego. Mimo niemieckich korzeni, Händel na stałe związał swoje życie z Anglią, gdzie w 1727 roku uzyskał obywatelstwo i zyskał miano brytyjskiego kompozytora narodowego. Jego wpływ na muzykę jest nieoceniony, a jego twórczość, która przetrwała wieki, wciąż wzrusza i inspiruje kolejne pokolenia słuchaczy i twórców. Na [miesiąc rok] ma 339 lat.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [miesiąc rok] ma 339 lat.
- Żona/Mąż: Nigdy się nie ożenił.
- Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
- Zawód: Kompozytor, organista.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie monumentalnych dzieł epoki baroku, w tym oratorium „Mesjasz”, „Water Music” oraz „Muzyka dla Królewskich Ogni Sztucznych”.
Podstawowe informacje o Jerzym Fryderyku Händlu
Georg Friedrich Händel, znany również jako George Frideric Handel w wersji angielskiej lub Jerzy Fryderyk Händel po polsku, przyszedł na świat 23 lutego 1685 roku w niemieckim mieście Halle. Mimo niemieckich korzeni, w 1727 roku uzyskał brytyjskie obywatelstwo na mocy aktu naturalizacji podpisanego przez króla Jerzego I, co ugruntowało jego pozycję jako brytyjskiego kompozytora narodowego. Artysta zmarł 14 kwietnia 1759 roku w Londynie. Jego uroczystości pogrzebowe odbyły się w prestiżowym Opactwie Westminsterskim, zgromadziły około 3000 osób, co świadczy o jego ogromnym szacunku i popularności.
Rodzina i życie prywatne Jerzego Fryderyka Händla
Jerzy Fryderyk Händel pochodził z rodziny, która nie miała muzycznych tradycji. Jego ojciec, Georg Händel, był cyrulikiem i początkowo nie doceniał muzyki, mając nadzieję, że jego syn wybierze karierę prawniczą. Mimo osiągnięcia wielkiej sławy i wysokiej pozycji społecznej, Händel nigdy się nie ożenił. Znany był z zamiłowania do dobrego jedzenia i wina. Od 1724 roku aż do śmierci mieszkał przy Brook Street 25 w Londynie. Ciekawostką historyczną jest fakt, że w 1969 roku pod numerem 23 przy tej samej ulicy zamieszkał Jimi Hendrix.
Edukacja i początki kariery Jerzego Fryderyka Händla
Młody Händel potajemnie ćwiczył grę na klawikordzie na strychu rodzinnego domu, co świadczy o jego wczesnej pasji do muzyki. Jego edukacja muzyczna rozpoczęła się dzięki interwencji lokalnego władcy. Zgodnie z obietnicą daną ojcu, Händel podjął w 1702 roku studia prawnicze na Uniwersytecie w Halle. Po pewnym czasie zrezygnował z nich, aby całkowicie poświęcić się muzyce. Od 1696 roku gry na organach uczył go Friedrich Wilhelm Zachau, pod którego okiem Händel zdobywał szlify, co zaowocowało mianowaniem go organistą w katedrze w Halle. W 1701 roku Händel poznał Georga Philippa Telemanna. Ta wieloletnia przyjaźń miała kluczowe znaczenie, gdyż to dzięki niemu Händel zainteresował się operą.
Kariera zawodowa i muzyczne dokonania Jerzego Fryderyka Händla
W latach 1704–1706 Händel przebywał w Hamburgu, który był wówczas centrum operowym w Niemczech. Pracował tam jako skrzypek i klawesynista w Oper am Gänsemarkt. Jego pierwsza opera, „Almira”, wystawiona w 1705 roku w Hamburgu, odniosła wielki sukces. Czteroletni pobyt w Italii (1706–1710) zaowocował spotkaniami z mistrzami takimi jak Corelli czy Scarlatti, a także sukcesami operami „Rodrigo” i „Agrippina”. W 1710 roku Händel został muzykiem na dworze Jerzego Ludwika, elektora Hanoweru, co ostatecznie doprowadziło do jego osiedlenia się w Anglii w 1712 roku. W 1719 roku objął stanowisko „mistrza orkiestry” w nowo założonym towarzystwie muzycznym Royal Academy of Music. Lata 20. XVIII wieku były okresem jego największych triumfów operowych, w tym sukcesu dzieła „Juliusz Cezar w Egipcie”.
W latach 40. XVIII wieku Händel dokonał znaczącego zwrotu w swojej karierze, całkowicie rezygnując z komponowania oper na rzecz oratoriów w języku angielskim, które cieszyły się większą popularnością wśród londyńskiej publiczności. Jego najsłynniejsze oratorium, „Mesjasz”, miało premierę w Dublinie w 1742 roku. Z tym utworem wiąże się tradycja wstawania podczas chóru „Hallelujah”, zapoczątkowana rzekomo przez króla Jerzego II. Händel tworzył również wielkie dzieła na zamówienie dworu, takie jak „Water Music” (1717), wykonywana na barce na Tamizie, czy „Muzyka dla Królewskich Ogni Sztucznych” (1749). Kompozytor nie bał się eksperymentów w instrumentacji. Ostatnim dziełem operowym w karierze Händla była „Deidamia” z 1741 roku.
Kluczowe dzieła Jerzego Fryderyka Händla
Opery
- „Almira” (1705)
- „Rodrigo” (1707)
- „Agrippina” (1709)
- „Juliusz Cezar w Egipcie” (lata 20. XVIII w.)
- „Deidamia” (1741)
Oratoria
- „Mesjasz” (1742)
- „Izrael w Egipcie” (nie podano daty)
Muzyka okolicznościowa
- „Water Music” (1717)
- „Muzyka dla Królewskich Ogni Sztucznych” (1749)
Działalność charytatywna i osobowość Jerzego Fryderyka Händla
Jerzy Fryderyk Händel był znany ze swojej hojności i aktywnej działalności dobroczynnej. Współcześni zapamiętali go jako człowieka obdarzonego dużym poczuciem humoru, co stanowiło ciekawy kontrast z powagą niektórych jego monumentalnych dzieł sakralnych. Jego zamiłowanie do życia, dobrego jedzenia i wina stanowiło ważny element jego osobowości.
Zdrowie i ostatnie lata życia Jerzego Fryderyka Händla
Pod koniec życia Händel zmagał się z poważnymi problemami zdrowotnymi, które wpłynęły na jego zdolność do tworzenia i wykonywania muzyki. W 1737 roku doznał paraliżu prawej ręki, co na pewien czas uniemożliwiło mu grę. Pomoc przyszła po kuracji w Akwizgranie. Niestety, pod koniec życia artysta zmagał się również z postępującą ślepotą. W 1751 roku stracił wzrok w lewym oku, a w 1752 roku, mimo prób leczenia przez okulistę Johna Taylora, całkowicie oślepł.
Kontrowersje i skandale związane z Jerzym Fryderykiem Händla
Kariera Händla nie była wolna od kontrowersji. W 1704 roku doszło do krwawego sporu między nim a Johannem Matthesonem, który zakończył się pojedynkiem na szpady. Händel ocalał tylko dzięki temu, że szpada przeciwnika zatrzymała się na mosiężnym guziku jego surduta. Rywalizacja z Bononcinim i Porporą była znaczącym elementem jego kariery w Londynie. Händel często wykorzystywał w swoich dziełach fragmenty utworów innych kompozytorów, co budziło kontrowersje ze względu na dosłowność niektórych cytatów. Dodatkowo, oratoria „Mesjasz” i „Izrael w Egipcie” spotkały się z krytyką środowisk protestanckich, które uważały za niestosowne wystawianie tekstów biblijnych w teatrach.
Ciekawostki i dziedzictwo Jerzego Fryderyka Händla
Dziedzictwo Jerzego Fryderyka Händla jest nadal żywe i inspirujące. Oficjalny hymn Ligi Mistrzów to adaptacja jego kantaty koronacyjnej „Zadok the Priest”. Wolfgang Amadeus Mozart doceniał jego kunszt, mówiąc: „Kiedy chce, uderza niczym grom”, podkreślając jego umiejętność wywoływania efektów emocjonalnych. Wielki Ludwig van Beethoven uważał Händla za największego kompozytora w historii i deklarował, że chętnie uklęknąłby przy jego grobie. Händel znany był również z dowcipu, czego przykładem jest jego prywatne kpięcie z braku umiejętności technicznych Glucka. Podczas pobytu w Hamburgu Händel inspirował się twórczością Reinharda Keisera. Jego opera „Agrippina”, wystawiona we Włoszech, doczekała się aż 27 wykonań z rzędu w Wenecji. Jako muzyk elektora Hanoweru, Händel otrzymał warunki umożliwiające mu długie wyjazdy zagraniczne. W dziełach plenerowych, takich jak „Muzyka dla Królewskich Ogni Sztucznych”, Händel znacząco rozbudował sekcję instrumentów dętych. Został pochowany 20 kwietnia 1759 roku, sześć dni po śmierci. W 1702 roku Händel objął prestiżowe stanowisko organisty w katedrze w Halle. „Tamerlano” to jedno z kluczowych dzieł operowych Händla z okresu jego największych triumfów w latach 20. XVIII wieku. Premiera „Mesjasza” w Londynie odbyła się w 1743 roku, rok po sukcesie w Dublinie. Traktat w Akwizgranie był okazją do powstania słynnej „Muzyki dla Królewskich Ogni Sztucznych”. Warto wspomnieć, że jego akt naturalizacji został podpisany przez króla Jerzego I, co umożliwiło mu pełną integrację z brytyjskim społeczeństwem.
Warianty imienia i nazwiska
- Niemiecka: Georg Friedrich Händel
- Angielska: George Frideric Handel
- Polska: Jerzy Fryderyk Händel
Najważniejsze etapy kariery Jerzego Fryderyka Händla
| Okres | Miejsce | Działalność |
|---|---|---|
| 1704–1706 | Hamburg | Skrzypek i klawesynista w Oper am Gänsemarkt; debiut operowy z „Almirą”. |
| 1706–1710 | Włochy | Sukcesy operowe („Rodrigo”, „Agrippina”); spotkania z mistrzami takimi jak Corelli i Scarlatti. |
| 1710–1712 | Hanower, następnie Anglia | Muzyk na dworze elektora Hanoweru; osiedlenie się w Anglii. |
| 1719 | Londyn | „Mistrz orkiestry” w Royal Academy of Music; okres największych triumfów operowych w latach 20. XVIII w. |
| Lata 40. XVIII w. | Londyn | Przejście od opery do oratoriów w języku angielskim. |
Warto wiedzieć: Jerzy Fryderyk Händel, mimo niemieckich korzeni, stał się jednym z najbardziej cenionych brytyjskich kompozytorów narodowych, co podkreśla akt naturalizacji z 1727 roku.
Znajomości i wpływy
- Friedrich Wilhelm Zachau: Pierwszy nauczyciel i mentor Händla, uczył gry na organach.
- Georg Philipp Telemann: Wielce zasłużony dla zainteresowania Händla operą poprzez ich wieloletnią przyjaźń.
- Corelli i Scarlatti: Mistrzowie, których Händel poznał podczas pobytu we Włoszech.
- Reinhard Keiser: Kompozytor, którego twórczość inspirowała Händla podczas pobytu w Hamburgu.
Warto wiedzieć: Wolfgang Amadeus Mozart oceniał Händla niezwykle wysoko, twierdząc, że „Kiedy chce, uderza niczym grom”, podkreślając jego umiejętność wywoływania efektów emocjonalnych.
Zdrowie i ostatnie lata życia
Pod koniec życia Händel zmagał się z poważnymi problemami zdrowotnymi, które wpłynęły na jego zdolność do tworzenia i wykonywania muzyki. W 1737 roku doznał paraliżu prawej ręki, co na pewien czas uniemożliwiło mu grę. Niestety, pod koniec życia artysta zmagał się również z postępującą ślepotą. W 1751 roku stracił wzrok w lewym oku, a w 1752 roku, mimo prób leczenia przez okulistę Johna Taylora, całkowicie oślepł.
Kontrowersje i wyzwania
- Pojedynek na szpady: W 1704 roku Händel brał udział w pojedynku, ocalając życie dzięki mosiężnemu guziku.
- Rywalizacja operowa: Silna konkurencja ze strony „Opery of the Nobility” wpływała na jego karierę w Londynie.
- Zarzuty o zapożyczenia: Händel był krytykowany za wykorzystywanie fragmentów utworów innych kompozytorów.
- Konflikt z Kościołem: Oratoria oparte na tekstach biblijnych spotkały się z krytyką protestanckich środowisk.
Warto wiedzieć: Wielki Ludwig van Beethoven uważał Händla za największego kompozytora w historii i wyrażał głęboki szacunek dla jego twórczości.
Jerzy Fryderyk Händel, mimo przeciwności losu, pozostawił po sobie bogate dziedzictwo muzyczne, udowadniając, że pasja i talent potrafią przezwyciężyć wszelkie trudności. Jego życie i twórczość stanowią nieustającą inspirację dla świata muzyki.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Co napisał Haendel?
Georg Friedrich Haendel skomponował szeroki wachlarz dzieł, w tym liczne opery, oratoria, kantaty, muzykę instrumentalną i hymny. Do jego najbardziej znanych dzieł należą oratoria „Mesjasz” i „Saul” oraz opera „Rinaldo”.
Czy Hendel spotkał się z Bachem?
Choć obaj byli wielkimi kompozytorami epoki baroku, nie ma dowodów na to, by Georg Friedrich Haendel i Johann Sebastian Bach kiedykolwiek się spotkali. Istnieją relacje o próbach spotkania, które jednak nie doszły do skutku.
Jakiej narodowości był Hendel?
Georg Friedrich Haendel był z pochodzenia Niemcem, urodził się w Halle w Elektoracie Saksonii. Jednak przez większość swojej kariery tworzył i działał w Anglii, gdzie uzyskał obywatelstwo i stał się jednym z najwybitniejszych kompozytorów brytyjskich.
Ile oper napisał Haendel?
Georg Friedrich Haendel skomponował około 40 oper. Były one niezwykle popularne w jego czasach i przyczyniły się do ugruntowania jego sławy jako jednego z najważniejszych twórców operowych epoki baroku.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Georg_Friedrich_H%C3%A4ndel
Nazywam się Elżbieta Cieślak i jestem autorką lokalnego bloga bydgoszczblog.pl. Od zawsze pasjonowałam się historią i kulturą mojego rodzinnego miasta, co zainspirowało mnie do tworzenia treści, które łączą mieszkańców i promują lokalne inicjatywy. Na blogu dzielę się nie tylko aktualnościami, ale również ciekawostkami oraz wywiadami z lokalnymi twórcami i liderami społecznymi. Moim celem jest budowanie silnej społeczności oraz inspirowanie innych do odkrywania tego, co najlepsze w naszym mieście.
